Johannes Diderik

 Johannes Diderik van der Waals is geboren op 23 november 1837. Zonder twijfel is hij een van de meest invloedrijke Nederlandse fysici geweest. Hij is van groot belang geweest voor de opbloei van de exacte wetenschappen in ons land en heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het aanzien van Nederland op dat gebied. Oorspronkelijk is J.D. opgeleid als onderwijzer. Vanaf 1866 is hij, eerst als leraar, later als directeur verbonden aan een H.B.S in Den Haag. Intussen haalt hij in Leiden aktes in natuur- en wiskunde en promoveert hij in 1873 op de dissertatie:"Over de continuïteit van de gas- en vloeistoftoestand." Hierin publiceert hij de overbekende wet:

$$\left( p + \frac{a}{V_m^2} \right)\left( V_m -b\right)=RT$$

hetgeen een correctie betekent op de ideale gaswet, door het toekennen van een eigen volume aan het gas en het veronderstellen van een onderlinge kracht tussen moleculen. Deze krachten staan vandaag de dag bekend als "Van-der-Waalskrachten".

In 1877 wordt J.D. de eerste hoogleraar in de natuurkunde, aan het tot universiteit gepromoveerde atheneum "Illlustre" te Amsterdam. Van 1875 tot 1895 is J.D. lid van de Academie van Wetenschappen. In 1908 treedt hij, inmiddels alweer 71 jaar oud, terug als hoogleraar. Ter ere hiervan wordt er een gedenksteen onthuld in het natuurkundig laboratorium met daarop zijn belangrijkste doorbraken. Op 18 november van dat jaar wordt hij samen met Kamerling Onnes gehuldigd met een gouden medaille door het Genootschap ter bevordering van natuur-, genees- en heelkunde te Amsterdam. Dit was een hoge eer gezien het feit dat deze medaille maar zeer zelden werd uitgereikt. Sterker nog, ze waren de eerste fysici die deze eer te beurt viel!

J.D. vallen tijdens zijn leven vele onderscheidingen ten deel. Hij is onder andere een van de slechts twaalf buitenlandse leden van de Academie des Sciences te Parijs. In 1910 wordt aan hem de Nobelprijs uitgereikt voor zijn baanbrekend werk op het gebied van de toestandsvergelijkingen van gassen en vloeistoffen. Hij is hiermee de derde Nederlands fysicus die deze prijs mag ontvangen. Zeeman en Lorentz gingen hem voor.

Op 8 maart 1923 (hij is dan 85 jaar) overlijdt hij. Over zijn dood schrijft professor Went, voorzitter van de Koninklijke Academie van Wetenschappen: "In J.D. verloor Nederland één van zijn grootste zonen, de natuurwetenschap één zijn edelste beoefenaren".

Het is nu wel duidelijk waarom wij als natuurkundige studievereniging vol trots en met toestemming van zijn nabestaanden zijn naam dragen. Of zoals tijdens de oprichting van onze vereniging werd opgemerkt: "Laten wij een hechte groep zijn, gebundeld door de "Van-der-Waalskrachten".